MTS 612 MİMARLIK ÜZERİNE PARADİGMALAR İTÜ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Mimari Tasarım Doktora Programı 2003'de İpek AKPINAR ve Semra Aydınlı tarafından kurgulanan ders, 2009-2010 bahar yarıyılında y.doç.dr. İpek Akpınar tarafından yürütülmektedir. Beşeri bilimlerin (kentsel coğrafya, kültürel antropoloji, kent sosyolojisi vb) yaklaşımları ve güncel tartışmaları kapsamında günümüz kent-mimarlık ilişkilerini, deneyimlerini; bu ilişkilerdeki çelişki ve diyalektiği ele almaktadır.
Sunday, 14 March 2010
Gelde İçme Birahanesi


MY FEELINGS TOWARDS THE SOCIAL SPACE OF A TRANSVESTITE BAR
Gelde İçme Birahanesi is a small bar located at the edge of Tarlabaşı in Kamer Hatun Sokak, very close to the Nevizade area. It even seems to be one of the ‘borderposts’ at the felt frontier between the two areas. Apparently it forms one of the most important meeting points for the local transvestite community. On the weekends and in the evenings it is usually quite crowded, however its guests all belong to the community. They form a distinct, parallel society that does not seem to interact much with the mainstream society which is having one of its main party areas just a few metres away.
I pass the place very often, since it is located on my way home coming from
This combination of two feelings I have regarding Gelde İçme, the attraction towards it, and at the same time the feeling of a border impossible to pass, evoke a tension in me. It feels distant and near at the same time. No doubt, there is an ambivalent poetic.
Lefebvre approach to a new seeing of space was to interlink the traditional dual gap between the mental space and the real physical space, thus introducing the concept of social space.
I see my two spatial feelings towards the Gelde İçme just in this way. And I can clearly feel the two dual spaces: the real physical place and my feelings towards it, and the mental space constituted by a border I feel I cannot pass. These two form the social space of Gelde İçme, and my perception of it.
To be continued once I dare to visit Gelde İçme Birahanesi

MICHEL DE CERTEAU
Saturday, 13 March 2010
LefebVre - Açık Şehir
Mekanın üretimi, üretilmiş şehirler, ekonomik/teknik bölgeler, stratejik mekanlar, politik ürünler, politik mekanlar derken...
Bugün Açık Şehir İstanbul sergisine gitme şansı buldum. Tartıştığımız kavramlar/konular/olaylar/teoriler zihnimde biraz daha yerini buldu.
İstanbul(sulukule-göktürk), Roma, Dubai, Beyrut örnekleri işlenmiş sergide. Çok temiz çalışmalar yapıldığını düşünüyorum ve en kısa zamanda yeniden gideceğim. Derste tartışmamız için de çok faydalı olacağına eminim.
Bilginize...
http://www.depoistanbul.net/tr/activites_detail.asp?ac=25
Friday, 12 March 2010
Ayrı coğrafyaların ayrı ailelerinin 1 haftada tükettikleri!









Ayrı coğrafyaların ayrı ailelerinin 1 haftalık yedikleri yemekler ile aynı karede yer alan bu ailelerin fotoğraflarına rastladım, bana oldukça düşündürücü geldi, sizlerle de paylaşmak istedim...
Thursday, 11 March 2010
Foucault versus Chomsky
Noam Chomsky bütün zamanların en çok alıntı yapılan ilk 10 kişisi arasında sayılıyor.
Kısa ve öz tartışmaları için bkz:
www.youtube.com/watch?v=kawGakdNoT0
www.youtube.com/watch?v=43Ai5WPHqWA&feature=related
Tuesday, 9 March 2010
Design For the Post-Neoliberal City
Opposition between subject and object
1. Two important common thoughts of writers in the post-industrial life between 1960's were “linguistic expression” and “materialization”. They believed in liguistic relationships between the truth and real world. Every thought must be expressed in their opinions because sensual perceptions may deceive us, as they believe that words are clear and help us in understanding things and reality of the world. Also these writers attempt to examine the nature of the language as it describes and creates reality.
Lefebvre in his books argues that production has an idea of materialization of one thought in itself. With the act of production, ideas are materialized, and knowledge, ideologies, images, languages and signs are produced. In chapter five of his book, he thinks “Social space per se is at once work and product-a materialization of social being.” In another part he claims that “in actuality liguistics can legitimately concern itself only with the deciphering of texts and massages, with coding and decoding. After all man does not live by words alone.” In his opinion, linguistics has become a meta language in recent decades and with analysis of metalanguages he tries not only to limit himself to the language but also to establish a true relationship with the material and the real world. this is because he beleives “ the language of things is useful for lying as it is for telling the truth.”
For Lefebvre, production is opposition between subject and object. As a matter of fact, production is an object that is the result of a subject. Having said this about production of social spaces, could planners make one object for each subject? could we have neutral spaces?
2. what he means when he talks about fetishism?through which process a thing becomes absolute? what are meant by use value and exchange value in “pure form” ? what is “dialectical centrality” and the relationship between form and its contents? what are his intentions by "saturation points"?
Monday, 8 March 2010
Mutenalaşma, Çök!*
fener-balat
Balat - Fatih Pınar from anti34 on Vimeo.
Balat - Fatih Pınar
Hepimiz biraz Truman'ız!



Sonra bir gün Truman bu gerçeği sorgulamaya başlar, başka gerçekler aramak için gitmeye karar verir. Ama ki ne zaman ki ufuk çizgisi sandığı şeye varır, o çizginin aslında boyanmış bir duvar olduğunu kavrar. Yaşadığı temiz, sakin kasabasının yalnızca bir kurgu olduğunu, gerçek olan dünyanın onun kasabasına hiç benzemediğini, o duvarın ardında bambaşka şeylerin döndüğünü anlar ve ufuk çizgisinin kapısından çıkıp gider.
Ataköy’de hayat da aslında Truman’ın kasabasına benzer. Belirlenmiş bir düzen vardır, bir dış ses her şeyi düşünüp, halletmiştir. Bloklar yükselir dört bir yandan, ama ağaçlar da onlara eşlik eder, yürümek için yapılmış yollarda. Evet, yürümek için, koşmak için yollar ayrı ayrıdır Ataköy’de, koşulan yolda mümkünse yürümemeli, yürünen yolda da mümkünse koşulmamalıdır. Tarifler, yazısız tariflerin yeridir burası. Kısım kısım sayılarla ayrılmıştır, ama bu kısımları birbirinden ayırmanın pek de bir kolay yolu yoktur. Bina isimleri, harflerden ve sayılardan oluşur, ama tipolojileri aynıdır. E-2-7-a blok no:8 gibi bir adrese sahip olmak biraz ürkütücüdür, özellikle de postanelerde bunu algılamaya çalışan görevlilerce.
Binaların birbirinden ayrışma yöntemi çok zekicedir(!): hepsini farklı bir renge boyamak. Mavi-beyaz, yeşil-beyaz- sarı-bordo- kırmızı-bej, pembe-lila, fıstık yeşili-güneş turuncusu gibi bir sürü renk kombinasyonunun yeridir burası. Boya firmalarının en sevdiği yerleşke olması kaçınılmazdır.
Eğer ki dışarıdan gelen biriyseniz, burada kaybolmamanız imkansızdır. Her şeyi daha kolay hale getirmek için verilen sayılı, harfli bina isimleri, ve onları birbirinden farklılaştırmak yerine aynılaştıran renkli halleri daha çok kafa karıştırır, dışarıdan gelen insanı krize sokar, içerideki için ise bu artık doğal bir şeydir, onun gerçeğidir.
Hayatın çok da temas etmediği bir yerdir adıyla daha da ironikleşen bu kent içi steril köy. Sanki görünmez duvarlar vardır dört bir yanda, o duvarların ardında tıpkı Truman’ın kasabasındaki gibi gerçeklik saklıdır.
Ama öte yandan günümüz mekan üretiminin geldiği son noktanın kısmi bir tarihini barındırır burası kendi bünyesinde. Meta olarak mekan, mekan olarak meta burada ikisi iç içe geçmiştir. Birbirini sürekli besler bir döngü içindedirler.
Özellikle 11. kısma kadar yapılıp da, atlanan 6. Kısım bölgesinin yakın zamanda tamamlanması mekanın nasıl da üretilen bir şey olduğunu, özellikle de zaten üretilmiş, fabrikadan çıkmış barkotlu bir yer içinde nasıl da var olduğunu görmek için idealdir.
Önceleri tüm renkli ve kodlu binaların arasında bataklık görünümlü bir kent boşluğu olan bu yer kurban satım+kesim alanı olarak kullanılırdı. Her sene, kan gölüne dönen bu alanı barındırmak Ataköy için çok zordu ama öte yandan bir ihtiyaçtı da. Geri kalan zamanlarda da bu alan, top oynama, araba kullanmayı öğrenme gibi serbest amaçlarla kullanılırdı. O zamanlarda burası Ataköy’ün sahiplendiği bir parçası değil, yok saydığı bir parçasıydı. Buranın tek şanssızlığı o görünmez duvarlarla iç içe oluşuydu. Bu sebeple değerliydi, bir kısım olarak 6 rakamına dönüşmesi gerekiyordu.
Sonra bir gün beklenen oldu. Haydi 6. Kısmı unutmuşuz, onu yapıyoruz denildi ve bir “gated community” olan Ataköy Konakları böylece sıra sıra dizildiler, Ataköy’ün yapay duruşunun içinde daha yapay duran ne olabilir diye düşünürken bunun yapılması tüm soruların cevabı oldu. O atıl alan tüm bu görünmez duvarlara ek olarak bir de gerçek duvarlarla çevrildi, hızla lüks konutlar yapıldı, palmiye ağaçları dizildi dört bir yana ve özel insanlar oraya taşındı. Özel olamayan özellerse dışarıda kaldı, neyse ki onların da dışladıkları vardı. Herkesin içi rahattı. Çemberin içine bir çember daha eklendi. Bir tek koyunlar telaşlandı nerede kesileceklerine dair, ona da çözüm her zamanki gibi düşünülmeden bir şekilde üretildi.
Bugün 6. Kısım olan alanda şu sıra bir de alışveriş merkezi yapılıyor. Bu kurgusal dünyanın içindeki eksik parça nihayetinde tamamlanıyor.
Kurban kesim alanından, alışveriş merkezini de içeren lüks bir “gated community” e dönüşmenin hikayesi, aslında sadece o da değil tüm kısımlarıyla Ataköy’ün hikayesi tam da Lefebvre’nin mekanın kapitalizmin bir aracı haline gelerek kendini her daim mekan ile yeniden üreterek ayakta kalmasına bağlamasına dair güzel bir örnek olarak yaşadığım çevrede karşıma çıkıyor.
Mekanın üretilen bir şey olması, o üretilmişliğin içinde bizlerin de birer üretilen haline gelmesi ve bu noktada mimarlığın bunun aracı olması var burada. Mimarlık kurgular üretme, bu kurgularla mekanın kapitalizmi bir aracı oluşunu sunma haliyle, bazen çok, bazense çok az kalan bir şey oluyor. Ama hepimizin biraz Truman oluşu ise asla azalmıyor tüm bu kurgusallıkların içinde.
109’a karşı 127
Taşkışla’da 127’de KENT-KÜLTÜR-MEKAN konferansını dinliyorum.
3cm’lik halı profilleri, neredeyse boyanmış kontraplak düzeyindeki kürsüler, dışarıdan taşınan kablolar, kamaşma düzeyi yüksek spotlar ile yapılmış alternatifsiz aydınlatma, yetersiz havalandırma, duvardaki Atatürk posteri ve posterin yerleştirilişinde herhangi bir mimarlık ‘iş’i göremiyorum. Mimarlık Fakültesindeyim oysaki. Kim tasarlamış burayı, nasıl yapmış bilen var mı? Laminat parkeleri okula getirenler mi, kim bunlar?
109’u düşünüyorum.
Kapısında yazıyor, ‘Prof. Dr. Nezih Eldem tarafından tasarlanmıştır’ diye. Oturma birimlerinin yerleştirilişini, kullanılan halının basamaklarda taşla bitiriliş detayını, ahşap ses yönlendirme panellerini, sabit ve taşınabilir kürsülerini, müzik dinletilerine imkan veren sahne düzenini, seçenekli aydınlatma tasarımını, havalandırmasını, brüt betonun ve ahşabın ilişkisini, Nezih Bey’den dinlediğim sinema için yapılmış düzenlemelerini ve diğerlerini..
Aynı kurum içinde(:Mimarlık Fakültesi) mekanın üretim dinamiklerinin nesnenin üretim pratiklerine değişimini okuyorum bu durumda.
Aynı binada aynı katta yer alıyorlar. 109, 1964 tarihli yani 46 yaşında, 127 ise zannediyorum bir kaç yıllık. Birisinin tasarımcısı belli diğeri anonim bir üretim(Works without creators). 127 Maden Fakültesinde de olabilirdi, Türkiye’nin herhangi bir yerindeki bir okulda da. Oysa 109 birebir taklit edilmediği sürece benzeri kolaylıkla bulunabilir bir mekan değil (uniqueness/repetition). 109’un tasarımı ve tasarım elemanları üzerine söylenmiş ve söylenebilecek sözler çok oysa 127’nin elemanları için bu mümkün görünmüyor(Production without products). Birinde mimarlık bilgisi var birinde yok.
Mekanın sahibi ile kullanıcı arası diyalektten bahsediyor Lefebvre, mekanın konuştuğundan, sahibi ile kullanıcısı arası aktarımdan, sessizce söylenen sözlerden. Bu durumda mekanın sahibi olan kuruma bağlı olduğumuza göre okul bize ne söylemek istiyor olabilir? Mesleğimizin artık eskisi kadar önemli olmadığını mı anlatmaya çalışıyor bize, teorik derslerin pratiğe bir katkısının aktarılamadığını mı yoksa okulun mekan üretiminde mimarlık bilgisinin kullanımı konusunda net bir sözü olmadığını mı ya da anlam kaymalarından muzdarip olduğunu elimden başka bir şey gelmediğini mi?
Kanımca 127’yi kendi fiziksel sınırları içinde oluşturarak bunların hepsini söylüyor aslında sessizce. Yine Lefebvre’in dediği gibi mekan eleştirisinin yokluğu olmasaydı, bizler mekanın oluşumuna etki eden güçleri farklı disiplinlerin alanlarına dağıtmamış olsaydık, mimarlığı ve okulun üretim pratiklerini eleştiri dışı olacak kadar içselleştirmeseydik, istemeden söylenen bu sözler üretim dinamiklerini okuyamadığımız mekanlar halinde hayatımızın birer parçasına dönüşmezdi belki de.
Soyutlama / Soyutlanma
Dördüncü bölümde, mekanın eleştirilmesi sırasında; mekan -kullanıcılarının zihininde somutlaştırıldığı- temsili mekandan farklılaştırılmaktadır. Bu noktada düşülen hata kullanıcıların, kendilerini/varlıklarını/deneyimlerini/vücutlarını "soyut kavram"lara dönüştürmeleridir. Bu soyutlama da bizi iki yeni soyutlamya götürür; kendinin mekan içerisinde farkına varamayan "kullanıcı" ve bu koşula uyum sağlayamayan bir " eleştirel düşünce".
Böylece soyutlaştırılmış mekan içine ne konulsa olan bir "kap" gibi işleyebilmektedir.
Bu temelden hatalı yaklaşımın, bir hata olmaktan çıkıp "ideoloji" haline gelmesi nasıl olmuştur?
"Politik mekanın kendini -bir soyutlama olmasına rağmen- bir "gerçek" gibi gösterme yolları aramasını sebebi nedir?
Kullanıcılar ve sahip oldukları eleştirel düşünce, bu güçler arasındaki güç merkezi içerisinde, politik mekanda, büyük "fetiş"lerle yüzleşip soyutlanmaktadır. İşte bu soyutlanmayı yapan mekan mıdır, politik güçler midir, yoksa artık kullanıcının kendisi midir? Eğer kullanıcının kendisi ise, bu bilinçli bir tercih midir?
Soyutlamaya dair başka bir nokta olarak; 12. bölümde semiyolojistlerin tetiklediği bir karşı fikirden bahsedilmektedir: Yapay mekan yalnızca bir nesnenin/objektifin -esasen doğal mekanın- nötrleştirilmesi/denature edilmesinin sonucudur.
Bu nötrleştirmeden sorumlu güçler arasında bilim, teknolojinin getirisi olarak "soyutlama" da sayılmaktadır. Ve bu bakış açısının problemi de yine tüm mekanların genel bir "soyutlama"özelliğine indirgenmesi olarak açıklanmıştır.
Belki de yapılması gereken (yapmam gereken) öncelikle soyutlama/abstraction kavramı üzerinde durmaktır.
Soyutlama:
Bir kavram ya da gözlenebilir bir fenomen ile ilgili bilgi içeriğinin indirgenerek genellenmesinin süreci/sonucudur.
Felsefede düşüncelerin objelerden uzaklaştırıldığı bir süreçtir.
Soyutlama, eski sağlam detaylar belirsiz/boş/tanımsız kaldığında, bir sadeleştirme strajejisi kullanır. Bu nedenle soyut olan şeylerle ilgili etkin iletişim, ilietici ile iletimi alan arasında sezgisel/ ortak bir deneyim gerektirir. Bu sözlü/soyut her tür iletişim için geçerlidir.
Soyutlama her zaman için bir kavramı kasteder/ima eder. (Mimarlık örneğinde; tasarımı, yaratıcı gücü, yapım sorunlarını, mekan kullanımını, duygusal tepkileri, vb. )
Soyutlama... fiziksellik, varlıkbilim, dilbilim, sanat, psikoloji, kısaltmalar...
Biçim...
Soru-cevap biçiminde düzenlenmiş paragraflar bir seçim mi? Yoksa günlük eleştiri dilinin yazına bilinçsizce yansıması mı? Yoksa bir eğitim tekniğinin bilinçli kullanımı mı?
LEFEBVRE üzerinden kendi kentimize bakmak...
yükleyen arkadaslara teekkurler ama,
metinsel yorum/eleştiri, soru kadar, yakın çevremiz üzerine görsel ve metinsel bir kisa okuma bekliyorum:))
Sunday, 7 March 2010
ITU International Design Lectures
Professor Klaus Krippendorff
University of Pennsylvania
11 Mart 2010, Perşembe, 17.00.
ITU Taskisla, Salon 213
Klaus Krippendorff, born in 1932 in Germany, had an engineering degree from the State Engineering School Hanover in 1954. He graduated as diplom-designer from the Ulm School of Design (Hochschule für Gestaltung Ulm) in 1961. In 1967, he received his Ph.D. in communications from the University of Illinois at Urbana-Champaign. In 1964, he joined the Annenberg School for Communication at the University of Pennsylvania, where he is now a professor of communication. Professor Krippendorff’s research expertise span from epistemology to design: Social constructivist epistemology and second-order cybernetics, Mathematical foundations of cybernetics, systems theory, communication and information theories, Content analysis, Reliability analysis, including Krippendorff's Alpha, Emancipatory theory and critical scholarship, Product Semantics , Human-centered design principles for the information age. Krippendorff was awarded the Norbert Wiener Medal in Cybernetics in gold by the American Society for Cybernetics for his contributions to cybernetics in 2001, and the Norbert Wiener/Hermann Schmidt Prize by the German Society for Cybernetics and German Society for Pedagogy and Information in 2004. Prof. Krippendorff has published widely on cybernetics , methodology in the social sciences, communication, discourse and design. Among his major works are Content Analysis: An Introduction to its Methodology (1980), Product Semantics, wiith R. Butter (Eds.) Design Issues; Special Issue (1989), Design: A Discourse on Meaning; A Work Book (1994), Design in the Age of Information, A Report to the National Science Foundation (NSF). (1997) , The Semantic Turn; A New Foundation for Design (2006), The Content Analysis Reader, with M. A. Bock (Eds.). (2008), and On Communicating; Otherness, Meaning, and Information. F. Bermejo (Ed.) (2009). http://www.asc.upenn.edu/usr/krippendorff/
http://www.tasarim.itu.edu.tr/
Kimin için Tasarım/Toplumsal Bilinç
Kimin için tasarlıyoruz?
Politik aktörler, kar, para, sermaye endişesinden uzak, salt sosyal ilişkiler ve toplum yararı için tasarımlar yapılıyor olsa, toplum bunun farkında olabilir mi? Bu gerçekten bir fark yaratır mı?
Asıl sorun/çözüm, mekanın hangi güçler etkisinde yaratıldığında-yaratılması gerektiğinde mi, yoksa aksak giden duruma karşı çıkması gereken güçlerin bilinçlenmesinde mi?
Böyle bir toplumsal bilinç, star mimarlar(!) bile kazanç kaygısı ile “aslında çok da doğru bulmadıkları” (bkz: Kapalı Yerleşmeler Konferansı-Tasarımcıları Kapalı Siteleri Anlatıyor konuşmaları) ürünler yaratmak zorundayken nasıl yaratılır?
Yaratılabilir mi? Yaratılmalı mıdır?
Yoksa sadece bu bilince sahip kişilerin aktiflikleri, zaten her şeyi koşulsuz benimseyen bir toplum için yeterli midir?
Sosyal varlık / Mekansal varlık
Lefebvre’nin sesli düşündürdükleri…
Politik güç ile arz-talep arasındaki ilişkinin mekana (sosyal gerçeklik olan/olarak mekan) yansıması…
Represenration of space-mekanın temsili, representational space-temsili mekan..
S.157 üzerinden… Mekanı. onu günümüz koşullarına göre tasarlamak/üretmek için cok mu fazla karmaşık hale getiriyoruz? İnsan değil de kâr/para/sermaye birikimi odaklı bir amaç için mi tasarlamaya çalışıyoruz, bu nedenle sürdürülebilir olmayan mekansal sistemler mi kurguluyoruz? (“Form follows finance/ Form follows fashion” Al Jaidah) Hukuku ‘dolanmak’ gibi kapitalist/neo liberal sistemi mi dolanmaya çalışıyoruz/çalışmalıyız (mesela "nasıl olsa yapılacaktı, ben de en iyi şekilde yapmaya çalıştım" yaklaşımı) , yoksa ona nasıl daha iyi uyum sağlarız (neo-liberalizmin işleyeceği mekanları üretmek) diye mi uğraş veriyoruz/vermeliyiz? Lefebvre’nin dialektik yaklaşımı ile toplumsal mekan üretim süreci ve ürününe (toplumsal mekan) sermaye-insan karşıtlığı üzerinden nasıl yaklaşılabilir, nasıl bir ‘strateji’ üretilebilir?
MİDYAT
2 hafta önce birkaç günlüğüne deneyimleme fırsatı bulduğum Midyat'ta çektiğim birkaç kareyi paylaşmak istedim.
http://www.behance.net/Gallery/midyat/444856
"Bozulmamışlığı" ile mekansal üretimin ta kendisi mi?
Yoksa "metalaşma" yolunda hızla ilerleyen bir üretim mi?
Karar veremedim.
"Bunları biliyor muydunuz?" Bölüm 1
Saturday, 6 March 2010
iki sergi
10 nisan'a kadar görülebilecek enteresan bir sergi daha var, Galerist'te dün akşam açılışı yapılan "OPUS". Sergide Sarkis'in yorumladığı/tekrar okuduğu çok da iyi bildiğimiz mimari projelerin planları ve sergi için özel olarak üretilen neon yazıları var. .
Wednesday, 3 March 2010
KAPALI YERLESMELER konferansı, 03-04 MART 2010, ITU TASKISLA
http://www.kapaliyerlesmeler.itu.edu.tr/
DAVETLI SUNUMLAR
03.03
09.30 JEAN-FRANCOIS PEROUSE
04.03, cuma
11.00 HATICE KURTULUŞ
PANEL
04.03, cuma
14.oo
REMAPPING OF ISTANBUL
Cesitli ornekler icin URBAN REPRESENTATION: remapping of Istanbul
http://pazar-yer-i.blogspot.com/
dersimin bloguna bakilabilir








